Chăm sóc mắt ở người cao tuổi: Đừng chờ nhìn mờ mới đi khám

Thị lực tốt giúp người cao tuổi đọc sách, đi lại và chủ động hơn trong sinh hoạt. Bên cạnh sử dụng kính phù hợp, việc khám mắt định kỳ và nhận biết sớm dấu hiệu bất thường có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ khả năng nhìn.

Khó đọc chữ nhỏ, phải đưa điện thoại ra xa hoặc cần thêm ánh sáng khi đọc là những thay đổi có thể xuất hiện theo tuổi tác. Tuy nhiên, không nên xem mọi biểu hiện nhìn kém đều là chuyện bình thường của tuổi già rồi trì hoãn thăm khám.

Chăm sóc mắt ở người cao tuổi như như thế nào?

Một thay đổi phổ biến là lão thị: khả năng nhìn gần giảm dần do thủy tinh thể trở nên kém linh hoạt. Người mắc có thể phải đưa sách ra xa, thấy mỏi mắt hoặc đau đầu khi đọc. Theo Viện Mắt Quốc gia Hoa Kỳ (NEI), lão thị khác với viễn thị, dù cả hai đều có thể gây khó nhìn gần. Khám mắt giúp xác định nguyên nhân và lựa chọn kính phù hợp.

Điều đáng lưu ý là cảm giác “vẫn nhìn được” không bảo đảm mắt hoàn toàn khỏe mạnh. NEI cho biết nhiều bệnh mắt chưa gây triệu chứng rõ ở giai đoạn đầu. Khám mắt toàn diện, trong đó có kiểm tra sau giãn đồng tử khi phù hợp, giúp phát hiện những tổn thương mà người bệnh chưa tự nhận thấy.

Người có đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh mắt cần cung cấp đầy đủ thông tin khi thăm khám. Chăm sóc mắt vì vậy cần được kết hợp với quản lý sức khỏe chung.

Trong sinh hoạt hằng ngày, gia đình có thể hỗ trợ bằng những điều chỉnh thiết thực. Với người khó nhìn gần, tăng cỡ chữ trên điện thoại, chọn sách chữ lớn và bổ sung đèn đọc là những biện pháp giúp việc đọc thuận tiện hơn. Nếu kính đang dùng không còn đáp ứng nhu cầu, nên kiểm tra lại thị lực.

Không gian sinh hoạt cũng cần đủ sáng, hạn chế ánh sáng phản chiếu gây chói. Bài viết trên website Chi cục Dân số Thành phố Hồ Chí Minh lưu ý việc sử dụng kính phù hợp và bố trí ánh sáng tốt để hỗ trợ người cao tuổi trong các hoạt động thường ngày.

Khi ra ngoài, nên chọn kính râm có khả năng ngăn 99–100% tia UVA và UVB. Duy trì vận động phù hợp, ăn đa dạng với rau xanh, cá và tránh hút thuốc cũng góp phần bảo vệ sức khỏe mắt. Những thói quen này cần được duy trì cùng việc khám, điều trị theo hướng dẫn chuyên môn.

Đặc biệt, một số thay đổi thị giác cần được xử trí ngay. Nếu đột ngột xuất hiện nhiều chấm đen hoặc “ruồi bay”, thấy chớp sáng hay một vùng tối như tấm màn che trước mắt, người bệnh cần đến cơ sở chuyên khoa mắt hoặc cấp cứu, không chờ lịch khám định kỳ.

Theo NEI, đây có thể là dấu hiệu bong võng mạc — tình trạng có nguy cơ gây mất thị lực vĩnh viễn nếu điều trị chậm trễ. Người nhà nên hỗ trợ việc di chuyển và mô tả rõ thời điểm xuất hiện triệu chứng để nhân viên y tế tiếp nhận, đánh giá.

Nguồn thông tin:

- [Chi cục Dân số Thành phố Hồ Chí Minh – “Chăm sóc mắt cho người cao tuổi”](https://dansohcm.gov.vn/tin-chuyen-nghanh/5846/cham-soc-mat-cho-nguoi-cao-tuoi/), 
- Viện Mắt Quốc gia Hoa Kỳ (NEI): [Chăm sóc sức khỏe mắt](https://www.nei.nih.gov/eye-health-information/healthy-vision/how-eyes-work/keep-your-eyes-healthy), [Lão thị](https://www.nei.nih.gov/eye-health-information/eye-conditions-and-diseases/presbyopia) và [Bong võng mạc](https://www.nei.nih.gov/eye-health-information/eye-conditions-and-diseases/retinal-detachment).