Nhận diện nguy cơ Alzheimer để chủ động bảo vệ trí nhớ

Tuổi cao, tiền sử chấn thương đầu, suy giảm nhận thức nhẹ và các vấn đề tim mạch là những yếu tố cần lưu ý khi đánh giá nguy cơ Alzheimer. Hiểu đúng các yếu tố này giúp mỗi người chủ động chăm sóc sức khỏe và đi khám khi xuất hiện thay đổi bất thường về trí nhớ

Alzheimer thường được nhắc đến khi người cao tuổi bắt đầu hay quên, nhưng việc bảo vệ sức khỏe não bộ cần được quan tâm từ trước đó. Bệnh liên quan đến sự tương tác của nhiều yếu tố; có yếu tố không thể thay đổi, trong khi những yếu tố khác có thể được kiểm soát.

Bài viết trên Báo Sức khỏe & Đời sống đề cập bốn nhóm đáng chú ý: tuổi tác, chấn thương đầu, suy giảm nhận thức nhẹ, sức khỏe tim mạch và lối sống. Đây là những thông tin định hướng nhận diện nguy cơ, không phải căn cứ để tự kết luận một người sẽ mắc Alzheimer.

Dấu hiệu cha mẹ bạn đang mắc Alzheimer

Tuổi cao làm tăng nguy cơ, nhưng Alzheimer không phải lão hóa bình thường

Alzheimer thường gặp ở người từ 65 tuổi trở lên và nguy cơ tăng theo tuổi. Tuy nhiên, không phải ai bước vào tuổi già cũng mắc bệnh.

Vì vậy, những thay đổi về trí nhớ và khả năng thực hiện công việc quen thuộc cần được quan tâm thay vì mặc nhiên coi là biểu hiện bình thường của tuổi tác. Đặc biệt, khi tình trạng hay quên kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, người bệnh nên được thăm khám để tìm nguyên nhân.

Chủ động phòng tránh chấn thương đầu

Theo Hiệp hội Alzheimer Hoa Kỳ, chấn thương đầu nghiêm trọng, nhất là khi có mất ý thức, có liên quan đến nguy cơ suy giảm nhận thức về sau.

Bảo vệ đầu cần trở thành một phần của chăm sóc sức khỏe hằng ngày: sử dụng dây an toàn khi đi ô tô, trang bị bảo hộ phù hợp khi chơi thể thao và giảm nguy cơ té ngã tại nhà. Với người cao tuổi, lối đi thông thoáng, đủ ánh sáng và hạn chế thảm dễ trượt là những điều chỉnh thiết thực.

Suy giảm nhận thức nhẹ cần được đánh giá và theo dõi

Suy giảm nhận thức nhẹ là tình trạng trí nhớ hoặc những khả năng như ngôn ngữ, lập kế hoạch, phán đoán giảm sút, trong khi người bệnh vẫn duy trì được phần lớn hoạt động sinh hoạt độc lập.

Đây không đơn thuần là một tác nhân “gây Alzheimer”. Ở một số người, tình trạng này có thể là giai đoạn sớm của bệnh thoái hóa thần kinh; ở những người khác, nhận thức có thể ổn định hoặc cải thiện. Không phải mọi trường hợp đều tiến triển thành sa sút trí tuệ.

Việc đánh giá cần dựa trên bệnh sử, mức độ thay đổi trong sinh hoạt, thông tin từ người thân và các kiểm tra chuyên môn. Người đã được chẩn đoán suy giảm nhận thức nhẹ cần tái khám theo hướng dẫn để theo dõi diễn biến, thay vì tự suy đoán từ một vài lần quên đồ hoặc quên lịch hẹn.

Chăm sóc tim mạch cũng góp phần bảo vệ não bộ

Tăng huyết áp, đái tháo đường và cholesterol cao có liên quan đến nguy cơ Alzheimer. Kiểm soát các vấn đề này, kết hợp vận động thường xuyên và chế độ ăn có lợi cho tim mạch, là những hướng chăm sóc sức khỏe đáng chú ý.

Duy trì giao tiếp xã hội và hoạt động trí não cũng có thể hỗ trợ sức khỏe nhận thức. Tuy nhiên, các biện pháp này nhằm giảm nguy cơ, không bảo đảm phòng tránh hoàn toàn Alzheimer cho từng cá nhân.

Bắt đầu từ những thay đổi có thể duy trì

Theo WHO, giảm nguy cơ suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ cần kết hợp nhiều hành động: vận động phù hợp, không hút thuốc, tránh sử dụng rượu bia có hại, ăn uống cân bằng và quản lý huyết áp, đường huyết, mỡ máu.

Gia đình cũng nên tạo điều kiện để người cao tuổi duy trì sở thích, gặp gỡ người thân và tham gia hoạt động cộng đồng. Khi xuất hiện khó khăn ngày càng rõ trong giao tiếp, định hướng hoặc thực hiện công việc quen thuộc, việc đi khám giúp đánh giá tình trạng và xác định nhu cầu hỗ trợ.

Nguồn thông tin: Sưu tầm và tổng hợp

Thông tin chuyên môn bổ sung từ Hiệp hội Alzheimer Hoa Kỳ và Tổ chức Y tế thế giới (WHO).